We rijden steeds verder de berg op en ik begin me af te vragen of we het huis van Pablo ooit gaan vinden. Onze chauffeur gaat steeds langzamer rijden en kijkt ook zoekend om zich heen. Maar dan duikt er een stralende jonge vrouw op, die druk naar ons gebaart om te stoppen. We hebben onze homestay in het Noord-Peruaanse dorp Vicos gevonden. De komende drie dagen maken we deel uit van het traditionele plattelandsleven in Peru.
Tijdens onze reizen verbleven we in verschillende homestays en die waren steeds anders van karakter. In Bhutan sliepen we wel in een lokaal huis, maar was er geen contact met de lokale familie. In Sri Lanka was de homestay meer een guesthouse en in Guatemala kregen we vol trots de kamer van de oudste dochter aangeboden. Kortom: bij een homestay weet je nooit wat je kunt verwachten. Toch wilde ik in het noorden van Peru graag weer in een homestay verblijven, omdat het een mooie kans is om meer van het plattelandsleven mee te maken.
Homestay Peru: inkomsten voor de locals
In het Noord-Peruaanse dorp Vicos ontvangen de bewoners al ruim twintig jaar toeristen. Toen het project begon, op initiatief van onze gastheer Pablo en reisspecialist Guido van Better Places, bouwden acht families gastenverblijven bij hun huizen. De inkomsten komen ten goede aan de hele gemeenschap. Een mooie manier om te zorgen dat locals zelf kunnen profiteren van het toerisme in hun dorp.
Geen woord Engels
Tegenwoordig zijn er nog maar een paar homestays in Vicos, maar Pablo en Lucy ontvangen nog wel steeds regelmatig gasten. We worden ontvangen door Lucy, dochter Daisy en goede vriend Julián, bijgenaamd Chuki. Chuki is een hartelijke man op leeftijd, met vrolijke pretoogjes en vol nieuwsgierigheid naar ons. Omdat gastheer Pablo pas de volgende dag aankomt, neemt hij de honneurs waar. Chuki spreekt geen woord Engels, maar met ons steenkolen-Spaans komen we er samen best uit.
Mooie gastenkamers
Terwijl Lucy in haar kleine keukentje de lunch bereidt (en ondertussen katten, kippen en honden wegjaagt bij haar fornuis), neemt Chuki ons alvast mee op een korte wandeling. We lopen naar een uitzichtpunt achter het huis van Pablo, vanwaar we een prachtig zicht hebben op de omringende bergen en witte gletsjers. We kunnen ook het dorp Vicos zien liggen, met zo’n vijfduizend inwoners. Onze homestay hoort ook bij Vicos, maar ligt een stuk hoger in de bergen. Heel rustig, in een maïsveld en met een grote tuin waar de familie allerlei soorten groenten en fruit verbouwt. Achter het familiehuis is het gastenverblijf met vier kamers gebouwd. Onze kamer is gezellig ingericht en heeft zelfs een eigen badkamertje. Er ligt al een flinke stapel dekens klaar, want op ruim 3000 meter hoogte kan het koud worden.
Goed eten in homestay Peru
Het familiehuis bestaat uit twee verdiepingen en op het dakterras serveert Lucy onze geweldige lunch met rijst, aardappelen, bonen en ei, en een rijkgevulde soep. Na de lunch neemt Chuki ons mee op pad, naar zijn huis in de heuvels. We nemen regelmatig pauze, want Chuki gaat niet meer zo snel. Af en toe gaat hij even zitten om een nieuw handje cocabladeren in zijn mond te stoppen, want die worden in de Andes volop gekauwd. Uit een pijpje haalt hij wat kalk, dat hij bij de cocabladeren in zijn wang stopt. Dat versterkt de werking van de coca.
Traditionele Quechua-gemeenschap
Onderweg zien we volop prachtige tafereeltjes. Traditioneel geklede vrouwen die de koeien melken, een kudde schapen voortjagen of aan het weven zijn: je ziet dat hier grotendeels nog op traditionele wijze geleefd wordt. De mensen spreken vooral Quechua, de lokale taal, en ze leven van het land en met hun dieren. Bij de huizen scharrelen niet alleen koeien, varkens, kippen en schapen, maar er staan ook talloze kooien met cavia’s. De cuy is in Peru nog altijd een lekkernij. Bij Chuki’s huis worden we voorgesteld aan zijn vrouw Maria, die rustig garen spint op een bankje voor de schuur. Er lopen een paar hanen om haar heen, honden komen ons blaffend begroeten en in het gras grazen schaapjes. Wat een plaatje!
Met het gezin pizza bakken
’s Avonds maken we kennis met Andrea, de jongste dochter van Pablo en Lucy. Ze is 13, zit op de middelbare school en is het enige kind wat nog thuis woont. Speciaal voor ons zijn dochter Majeli en haar vriend Gustavo ook naar het ouderlijk huis gekomen. Heel leuk, want Majeli en Gustavo spreken eenvoudig Spaans met ons, wat we redelijk kunnen volgen. Zo kunnen we een leuk gesprek voeren. Majeli studeert en werkt in Huaraz, de dichtstbijzijnde grote stad. Zij staat echt in twee werelden. Aan de ene kant de stad, waar ze in een populair toeristenrestaurant werkt, en aan de andere kant het traditionele dorp waar ze is opgegroeid en waar mensen deels nog leven zoals tientallen jaren geleden. Tijdens het kletsen bakken we met het gezin broodjes en pizza, die verrassend goed lukt. Die oude houtoven doet het prima!
Wandelen in Vicos
Na een prima nacht en een goed ontbijt, ontmoeten we onze gastheer Pablo. Hij neemt ons mee op een lange wandeling door de omgeving, een mooie training voor onze driedaagse lamatrek. Pablo legt ons van alles uit over medicinale planten en kruiden en hij vertelt volop over Vicos, de landbouw en de ontwikkelingen die het gebied de laatste jaren doorgemaakt heeft. Sinds een jaar of zes worden hier enorm veel aardbeien verbouwd. De aardbeiplanten groeien beschermd onder een lelijke laag plastic, waar Pablo allesbehalve fan van is. Natuurlijk is het fijn dat de locals een goede inkomstenbron hebben gevonden, maar voor het landschap is het minder fraai.
Mix van cultuur en natuur
Onderweg ontmoeten we verschillende inwoners van Vicos, met wie Pablo met plezier een praatje maakt. Hij is de oud-burgemeester van Vicos, dus hij kent alles en iedereen in het dorp. De hike is zo een mooie mix van cultuur en natuur. We lopen dwars door velden waar mensen aan het werk zijn, naar uitzichtpunten waar we de omringende bergen en gletsjers goed kunnen zien liggen. Wat een omgeving!
Eeuwenoude traditie: pachamanca
Onze laatste dag in Vicos is het hoogtepunt van ons verblijf. Meteen na het ontbijt arriveren Chuki en Maria, om te helpen bij de voorbereidingen voor het pachamanca-ritueel. Pachamanca is een traditioneel Peruviaans gerecht, waarbij vlees, verschillende aardappelsoorten en groenten buiten in de grond worden gegaard. Dat gebeurt in een zelfgebouwde oven van in het vuur verhitte stenen. Alle ingrediënten worden in de oven gelegd, die wordt afgedekt met hete stenen, bladeren, aarde en doeken. Het eten wordt in de oven gestoomd en smaakt uiteindelijk heerlijk rokerig.
Spiritueel ritueel
Pachamama wordt tegenwoordig vooral bereid tijdens speciale feesten, maar het is naast een culinaire feesttraditie ook een eeuwenoud ritueel met grote spirituele betekenis in de Andes. Het draait om de relatie tussen mensen, aarde en natuur, en dan vooral over de verering van Pachamama, Moeder Aarde. Dat het eten in een ondergrondse oven wordt bereid, symboliseert bereiding in de schoot van Pachamama.
Helpen met de voorbereidingen
Terwijl de mannen de stenen verhitten waar de oven mee gebouwd wordt, is het in Lucy’s kleine keukentje een drukte van belang. Maria maalt met een enorme vijzel kruiden en groenten, terwijl Lucy de vulling voor de tamales maakt. Dit zijn gevulde deegpakketjes, gestoomd in maïsbladeren. De pakketjes moeten met touwtjes worden dichtgeknoopt, en dat is een mooie taak voor Ward en mij. Chuki is inmiddels teruggekeerd van de oven en samen met hem knopen we tientallen tamales dicht. Lucy en Maria selecteren intussen talloze aardappels (zelf verbouwd), in verschillende soorten, kleuren en smaken. We vragen ons af of heel Vicos is uitgenodigd voor pachamanca, want de berg eten is enorm. En we zijn er nog niet, want Lucy marineert ook sappige stukken kip en vlees, die we ook netjes in pakketjes bladeren verpakken.
Ondergrondse oven vullen
We zijn de hele ochtend bezig met de voorbereidingen. Als alles klaar is, dragen we zakken vol eten naar buiten, naar de oven. Vanaf deze plek hebben we prachtig uitzicht over de bergen. Pablo, Lucy, Chuki en Maria vullen de ondergrondse steenoven intussen met alle ingrediënten. Eerst de tamales en de kip, dan de aardappelen en tot slot de bonen, met steeds nieuwe hete stenen ertussen. Als alles klaar is, dekken ze de oven af met juten zakken, plastic en aarde, zodat alles goed kan garen. We wachten een uurtje en dan wordt de oven weer geopend. De heerlijkste geuren komen ons tegemoet. Dat belooft wat!
Heerlijk eten in Peru
Lucy en Maria maken mandjes voor iedereen klaar, met daarin de pakketjes tamales en kip, smaakvolle tuinbonen en een verschillende aardappelsoorten. Genoeg om drie dagen op te teren. We krijgen er de lekkere groene salsa bij die Maria heeft gemaakt en dan zitten we met z’n allen heerlijk te eten. Na afloop zijn er natuurlijk nog bergen eten over, maar geen zorgen: dat wordt uitgedeeld in de gemeenschap.
Dank aan Pachamama
Na het eten bereidt Pablo een traditionele ceremonie voor. Op een kleed legt hij allerlei voorwerpen en offertjes neer, van cocabladeren tot bloemen. Hij blaast een melodie op zijn traditionele fluit en voert daarna een ceremonie uit waarbij hij Pachamama, Moeder Aarde, bedankt voor haar overvloed en vruchtbaarheid. De twee gehaakte lama’s op het kleed geeft hij ons cadeau, als dank voor ons komst. Die dank is wederzijds: we vonden het heel speciaal om een paar dagen onderdeel te zijn van een lokale familie in de bergen van Noord-Peru.
Praktische informatie homestay Peru
Waar ligt Vicos?
Vicos ligt op een uurtje rijden van Huaraz, de wandelhoofdstad van Noord-Peru.
Hoe kun je de homestay boeken?
Ik regelde onze hele reis via duurzame reisorganisatie Better Places. Hun Peru-reisspecialist Guido woont zelf in Peru en startte succesvolle projecten voor gemeenschapstoerisme op. De homestay in Vicos is hij twintig jaar geleden samen met Pablo begonnen. Ik boekte onze drie dagen in Vicos dan ook via Better Places. Er is ook een variant van twee dagen beschikbaar.
Hoe zijn de voorzieningen in de homestay?
Heel goed! De kamers zijn eenvoudig, maar schoon en netjes. Je hebt zelf een eigen badkamer met wastafel, wc en warme douche. De gastfamilie zorgt voor een stapel dekens, dus je hebt het ’s nachts niet koud. Voor handdoeken en wc-papier wordt ook gezorgd.
Hoe is het eten in de homestay?
Het eten is geweldig. De Peruviaanse keuken is sowieso heel goed en onze gastvrouw Lucy zette drie keer per dag een heerlijke maaltijd op tafel. Met ingrediënten uit eigen tuin!
Wat kun je doen in de homestay?
De belangrijkste activiteit is wandelen, want daar leent de omgeving zich natuurlijk erg voor. Verder ga je brood bakken, leer je meer over de lokale tradities en het leven op het platteland en sluit je af met het pachamanca-ritueel.
Spreekt het gastgezin Engels?
Nee, geen woord. De lokale mensen spreken Quechua en Spaans. Wij kennen best wat Spaanse woorden, al zijn het zeker geen volzinnen. Maar als mensen langzaam praten, begrijpen we de strekking en andersom kunnen we ook duidelijk maken wat we bedoelen. Een beetje vermoeiend soms, maar uiteindelijk kom je er samen prima uit. Zeker als je vooraf Google Translate downloadt. Bereik is er bijna niet in Vicos, dus zorg dat je Translate offline kunt gebruiken.
