Als ik iets heb geleerd van mijn reis door Noord-Peru, dan is het dat Peru veel meer is dan het land van de Inca’s. In de nevelwouden van de regio Amazonas leefden bijvoorbeeld de Chachapoya, een heldhaftig pre-Colombiaans volk dat na een lange strijd door de Inca’s veroverd werd. In Valle de Utcubamba zijn volop unieke overblijfselen uit de Chachapoya-beschaving te vinden, waaronder de versterkte stad Kuélap en de sarcofagen van Karajía. Wat te doen in de Chachapoyas-regio? Dit vond ik de mooiste bezienswaardigheden.
Waar ligt de Chachapoyas-regio?
Chachapoyas is de hoofdstad van de regio Amazonas. Dit gebied ligt in het noorden van Peru, op de grens tussen bergen en regenwoud. Niet te verwarren met de Amazone! In Amazonas ligt Valle de Utcubamba. In en rond deze vallei zijn de mooiste bezienswaardigheden uit de Chachapoya-beschaving te vinden. Wij reisden van de stad Cajamarca naar Leymebamba in het zuiden van Valle de Utcubamba en reden daarna door de vallei naar Cocachimba in het noorden.
Wie waren de Chachapoya?
De Chachapoya leefden van 800 tot 1500 na Christus in Amazonas. Hun beschaving bestond al honderden jaren voordat het Incarijk zijn hoogtijdagen beleefde. De Chachapoya werden krijgers van de wolken genoemd, omdat ze leefden in het nevelwoud en een heldhaftig en onverzettelijk karakter hadden. Rond 1470 trokken de Inca’s het leefgebied van de Chachapoya binnen en onderwierpen het volk. Niet zonder slag of stoot, want hier ging een lange en heftige strijd aan vooraf. Een strijd die nooit helemaal ophield, want de Chachapoya kwamen ook na de Inca-overwinning regelmatig in opstand tegen de nieuwe heersers. De Chachapoya waren bijzonder goede bouwers en hun begrafenisrituelen waren uniek. Van beide vind je in de Valle de Utchubamba volop overblijfselen.
Wat te doen in de Chachapoyas-regio?
1. Reis door de bergen van Cajamarca naar Leymebamba
Valle de Utcubamba bereik je over de weg. Wij reisden van de stad Cajamarca naar Leymebamba, met een privéchauffeur. Een rit dwars door de bergen, waarbij we onderweg vrijwel niemand tegenkwamen. Een lange reis, maar ik verveelde me geen seconde. Bochtige wegen, eindeloze afgronden, uitzichten over ruig gebergte: het was prachtig. We reden uren door droge heuvels, tot we op de bodem van een groene vallei aankwamen. Hier stroomde een rivier, groeiden mangobomen en bananenplanten en stopten we om dat heerlijke verse fruit te proeven. Daarna moesten we weer een droge pas over, om daarna in de groene vallei rond Leymebamba aan te komen.
2. Bezoek de mummies van Leymebamba in het lokale museum
Leymebamba is een prachtig, rustig dorpje in een groene vallei bij het nevelwoud. Het is bekend geworden door het Museo Leymabama, waar maar liefst 219 mummies uit de Chachapoya-beschaving tentoon worden gesteld. De mummies werden gevonden op een moeilijk bereikbare bergrand boven Laguna de los Cóndores, zorgvuldig ingepakt en begraven in zes mausoleums. Het museum is enorm interessant en je kunt hier naast de mummies volop voorwerpen uit de Chachapoya- en Inca-culturen bewonderen. Je leert bovendien veel over de Chachapoya en hun bijzondere begrafenisrituelen.
Het museum is elke dag geopend van 10.00 tot 16.30 uur.
3. Schilder sarcofagen met lokale kunstenaar Miguel Huamán Revilla
Na ons bezoek aan het museum ontmoetten we Miguel Huamán Revilla. Miguel is een kunstenaar uit de omgeving, die houtsnijwerk maakt geïnspireerd op de Chachapoya-cultuur. Miguel was onderdeel van het team dat de mummies uit Laguna de los Condores haalde en hij raakte daar gefascineerd door de Chachapoya. Daarvoor had hij nooit kunstzinnige aspiraties gehad, maar hij bleek een groot talent en hij verkoopt zijn werken nu in heel Peru en daarbuiten. Onder leiding van Miguel mochten we onze eigen Chachapoya-sarcofaag beschilderen, met zijn werk als voorbeeld. Verrassend leuk om te doen en heel leuk om kennis te maken met de vriendelijke kunstenaar. Ik boekte deze activiteit via reisorganisatie Better Places, als onderdeel van mijn Noord-Peru-reis.
4. Overnacht bij de lodge Kentitambo – The Hummingbird Inn
Tegenover Museo Leymebamba ligt Kentitambo – The Hummingbird Inn. Dit is een geweldige kleinschalige lodge, bestaande uit verschillende huisjes in een tropische tuin vol kolibries. Ik vond dit een heerlijke plek om te verblijven. De kamers waren ruim en gezellig ingericht, we hadden een grote veranda en onze hartelijke gastvrouw serveerde elke ochtend een geweldig ontbijt met zelfgemaakte granola. ’s Avonds zorgde ze bovendien voor een heerlijk diner, dus we kwamen niets tekort. Bij de lodge hoort ook het Kentikafe, waar je Peruviaanse koffie en taart kunt krijgen. De perfecte stop na een bezoek aan het museum.
5. Bezoek de indrukwekkende oude stad Kuélap
Kuélap heeft als bijnaam het ‘Machu Picchu van het noorden’, maar daar was onze gids Jhon niet zo blij mee. Kuélap heeft geen vergelijking nodig met de beroemde Inca-stad, het is een unieke bezienswaardigheid die net zoveel archeologische waarde heeft als Machu Picchu. En inderdaad: Kuélap is spectaculair. Wij namen de kabelbaan van Nuevo Tingo naar de bergtop waarop Kuélap ligt en alleen dat was al een prachtige ervaring. Ik vind kabelbanen altijd een beetje eng, maar de uitzichten waren zo overweldigend dat ik mijn angsten al snel vergat. En ik was sowieso blij dat de kabelbaan bestaat, want naar boven hiken was een lange tocht geweest. Dat kan trouwens wel, mocht je zin hebben in een flinke wandeling.
Belangrijkste stad Chachapoya
Kuélap was de belangrijkste stad van de Chachapoya, gebouwd in de 6e eeuw op een afgelegen, steile bergrand op 3000 meter hoogte. Op zich een logische plek vanwege de strategische ligging, maar aan de andere kant onvoorstelbaar dat het immense complex juist hier gebouwd is. De ommuurde, versterkte stad is enorm groot en wordt omringd door muren tot twintig muren hoog. Er werden drie keer zoveel stenen voor gebruikt als voor de piramide van Gizeh in Egypte en het fort bestaat uit ruim vijfhonderd cirkelvormige bouwwerken. De opgravingen in Kuélap startten pas in 1990 en slechts 20% is onderzocht. Er is dus nog veel meer te ontdekken. Wij bezochten de site met een gids en dat vond ik erg de moeite waard. De ruïnes zijn veel beter te interpreteren met de toelichting van een expert.
Kuélap is elke dag geopend van 08.00 tot 15.00 uur, behalve op maandag. Dan zijn de site zelf en de kabelbaan gesloten. Tickets voor de stad koop je vooraf via deze website, dat kan niet ter plekke. Tickets voor de kabelbaan moet je juist wel ter plekke kopen, bij het kabelbaanstation.
6. Verken het gezellige stadje Chacapoyas
Chachapoyas is de hoofdstad van de Amazonas-regio en voor de Peruanen hét voorbeeld van hoe een stad eruit moet zien. Tuktuks zijn er verboden, de straten zijn er schoon en netjes en er is zelfs een winkelstraat waar auto’s niet zijn toegestaan. En inderdaad: Chachapoyas is een heel aangename stad. We wandelden door de straten vol Spaanse koloniale gebouwen, keken naar de voetballende kinderen op de Plaza de Armas en dronken heerlijke specialty coffe bij Black Mouth Academy Coffee Shop. Een prima stad om je een middagje te vermaken.
7. Klim naar de sarcofagen van Karajía – en eet bij een lokale gastvrouw
De Chachapoya begroeven hun doden als mummies in sarcofagen en plaatsten die op onmogelijke bergranden en afgelegen kliffen. De sarcofagen van Karajía zijn daar een prachtig voorbeeld van. In het dorp Cruzpata heeft de gemeenschap zelf een circuitje uitgezet met verschillende bezienswaardigheden. Een lokale gids nam ons eerst vol trots mee naar een mini-museum, waar enkele archeologische vondsten en een mummie tentoon worden gesteld. Daarna liepen we in een dik half uur langs akkers en velden naar de sarcofagen.
Beschilderde sarcofagen
In een hoge, steile bergwand zijn zes goed bewaard gebleven sarcofagen te zien, allemaal beschilderd in de karakteristieke Chachapoya-stijl. In de sarcofagen zijn belangrijke leden van het volk begraven, zoals leiders en sjamanen. We liepen naar verschillende viewpoints, vanwaar we ook minder goed bewaarde delen van sarcofagen zagen. De weg terug naar Cruzpata was een redelijke klim naar boven, maar onderweg stopten we bij een klein winkeltje om versgeroosterde maïs te eten. Eenmaal terug in het dorp serveerde een lokale gastvrouw een heerlijke lunch. Een hele leuke ervaring.
8. Doen in Chacapoyas-regio: naar Cocachimba en de Gocta-waterval
Eén van de mooiste dingen om te doen in de Chacapoyas-regio is hiken naar de Gocta-waterval. Deze waterval is 771 meter hoog en daarmee één van de hoogste watervallen van Zuid-Amerika. Hij stort van een steile, groene wand in de bergen en dat is een spectaculair gezicht. Vanuit het leuke dorpje Cocachimba, voorzien van kleurrijke street art, kun je een wandeling naar de basis van de waterval maken. Dit is een hike van 6 kilometer (dus 12 heen en terug) en leidt door een schitterend, Jurassic Park-achtig regenwoud. De wandeling heen gaat grotendeels naar beneden, dus de weg terug is duidelijk pittiger. Onderweg kun je stoppen bij een cafeetje voor een versgeperst glas fruitsap. Het suikerrietsap met limoen is een aanrader.
9. Bewonder zeldzame kolibries in Refugio Colibrí Cola Espátula
In Valle de Utcubamba leven talloze kolibriesoorten en ik kreeg maar geen genoeg van deze kleurrijke, zoemende vogeltjes. In Cocachimba kun je Refugio Colibrí Cola Espátula bezoeken, een tropische tuin waar allerlei kolibriesoorten leven, waaronder de zeldzame Marvelous Spatuletail met zijn dubbele staart. De tuin gaat meestal om 17.00 uur open voor bezoekers en de entree bedraagt 30 pesos per persoon. Het is een mooie tuin om te bezoeken en wij zagen de zeldzame kolibrie verschillende keren langsvliegen. Ik zou vooraf wel even appen met de eigenaar om te checken of de tuin open is, want de openingsdagen kunnen variëren. Het nummer is +51 929 565 285.
10. Verblijf bij de duurzame GoctaLab-lodge in Cocachimba
Ik vond Cocachimba sowieso één van de leukste dorpjes in Noord-Peru, maar ons verblijf bij GoctaLab maakte de ervaring helemaal compleet. Wat een geweldige accommodatie is dat. Eigenaar Sergio heeft hier zes sfeervolle kamers voor gasten en die van ons had uitzicht op de Gocta-waterval. Er is een prachtig zwembad met een view en de medewerkers zorgen elke dag voor een heerlijk ontbijt en diner, mocht je geen zin hebben om ’s avonds naar het dorp te lopen. De locatie is zeer duurzaam, heeft een eigen waterbron en draait op zonnestroom.
Meer dan een hotel
GotcaLab is bovendien veel meer dan een hotel. Sergio kocht zijn grond vijftien jaar geleden toen het nog volstond met suikerruit en hij beplantte het de afgelopen jaren met talloze soorten inheemse bomen, planten en struiken. Z0 is een compleet tropisch bos ontstaan waar kolibries en andere tropische vogels op afkomen. Sergio verbouwt zelf koffie en thee en in zijn eigen lab produceert hij paddenstoelen met geneeskrachtige werking. Bovendien verhuurt hij een prachtig atelier aan kunstenaars, die hier vaak weken verblijven. Een heel inspirerend initiatief. Verblijf je bij GotcaLab, vraag dan zeker om een rondleiding over het terrein, waar ook de resten van een Chachapoya-huis en een Inca-maansteen zijn gevonden.
Praktische informatie Chachapoyas-regio en Amazonas
Wat is de beste reistijd voor Chachapoyas en omgeving?
Dat is de periode mei tot en met september, de droge tijd. Dan valt er de minste regen, hoewel een bui in dit groene gebied altijd mogelijk is.
Hoe lang heb je nodig voor deze bezienswaardigheden?
Wij hadden vijf dagen voor het bezoeken van bovenstaande plekken. Dat was inclusief de reisdag van Cajamarca naar Leymebamba. Heb je meer tijd, dan zijn er meer bezienswaardigheden in de regio om te bekijken, zoals Pueblo de los Muertos, Yalape en de meerdaagse hike naar Laguna de los Cóndores.
Hoe kom je in de Chachapoyas-regio?
De regio is afgelegen en er is geen vliegveld in de buurt. Je kunt in Peru gelukkig goed met de bus reizen en tussen de kleinere plaatsen in de regio rijden veel collectivo’s, kleinere busjes. Om de bezienswaardigheden te bezoeken kun je kiezen voor losse tours vanuit Chachapoyas. Zelf ging ik voor gemak en ik regelde onze reis via de duurzame reisorganisatie Better Places. Zo hadden we tijdens onze dagen in Amazonas een auto met chauffeur en gids en verbleven we in Leymebamba, Chachapoyas en Cocachimba. Zo hadden we de tijd om alle bezienswaardigheden op een rustig tempo te bekijken en zaten we niet alleen maar in de auto.
Meer lezen over Peru?
- Zesdaagse Ausangate-trek in Peru: mijn ervaringen en handige tips
- 6x archeologische bezienswaardigheden in Chiclayo en Trujillo
- Driedaagse lamatrek bij Huaraz: unieke hike in Cordillera Blanca
*Dit artikel bevat affiliatelinks. Hier lees je er meer over.
